გვჭირდება თუ არა არაპროდასავლური პოლიტიკური პარტია საქართველოში ?

სანამ დავიწყებდე ამ კითხვაზე  პასუხის გაცემას, მე მინდა ცოტა შორიდან მივუდგე აღნიშნული საკითხის განხილვას, რათა უკეთესად გადმოვცე, ჩემი ხედვის არსი.

საერთოდ უნდა ითქვას, რომ გეოპოლიტიკაში ქვეყნებს ყოფენ  ორ კატეგორიად: 1) გეოპოლიტიკურად აქტიური ქვეყნები, რომლებიც ებრძვიან ერთმანეთს, დედამიწის სხვადასხვა ნაწილში, თავინთი გავლენის სფეროს გაზრდისათვის და 2) გეოპოლიტიკურად პასიური ქვეყნები ანუ პატარა სახელმწიფოები, რომლებიც მსოფლიო პოლიტიკაში, უფრო მეტად ობიექტები არიან, ვიდრე სუბიექტები. გეოპოლიტიკურად პასიურ ქვეყნებს, ძალიან ხშირად იყენებენ დიდი ქვეყნები საკუთარი საგარეო პოლიტიკური ინტერესების გატარებისათვის და ამას ისინი აკეთებენ, მათ მიერ მართული  პოლიტიკური კლასის მეშვეობით.

georgia

ამ კრიტერიუმების მიხედვით, საქართველოს როგორც პატარა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაზე გავლენის მოხდენას ცდილობს, ორი გეოპოლიტიკურად აქტიური სუბიექტი. ერთის მხრივ, ამერიკის შეერთებული შტატები, რომლის გავლენა საქართველოს პოლიტიკურ ელიტაზე შეუირაღებელი თვალითაც კი თვალსაჩინოა, და მეორეს მხრივ რუსეთის ფედერაცია, რომელიც ცდილობს შეეწინაღმდეგოს მის ჰეგემონურ მდგომარეობას და შეასუსტოს მისი გავლენა, მისი სამხრეთული გესოტრატეგიიდან გამომდინარე.

ამ შემთხვევაში, ჩვენ უნდა გავითვალისწინოთ ის ფაქტი, რომ აშშ-ს აქვს ძალიან სერიოზული საყრდენი საქართველოში, მის მიერ კონტროლირებადი პოლიტიკური ელიტის სახით. უნდა ვაღიაროთ, რომ რუსეთის ფედერაცია ასეთი ფუფუნებას მოკლებულია. ამიტომ ის მოქმედებს მხოლოდ იმ რეგიონებში,  სადაც მისი გავლენის ხარისხი საკმაოდ  მაღალია, კერძოდ აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში. საქართველოს ხელისუფლება, რაც უფრო მეტად დგამს ევროატლანტიკური მიმართულებით ნაბიჯებს, მით უფრო მეტად ზრდის გავლენას რუსეთის ფედრაცია აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონზე. რისი ნიშანიც გახლავთ  სტრატეგიული მნიშვნელობის ხელშეკრულების დადება სეპარატისტულ რეგიონთან, რომელიც ერთი-ორად ზრდის მის გავლენას აღნიშნულ პოლიტიკურ სუბიექტებზე.  თუ გავითვალისწინებთ ბოლოს დადებულ ხელშეკრულებას (რომლის მსგავსიც მზადება ცხინვალის რეგიონთან მიმართებაში), რუსეთის ფედერაციას რჩება მხოლოდ ერთი ნაბიჯი მის შესაერთებლად, რაც თავის მხრივ საბოლოოდ დაგვაკარგინებს საქართველოს ძირძველ ტერიტორიებს. აქედან გამომდინარე, აუცილებელია ქართულ პოლიტიკაში ბალანსის ელემენტის შემოტანა, რათა მინიმუმ 10 წლის განმავლობაში დაკვირვების საშუალება მოგვეცეს, რუსეთის ფედერაციის ნაბიჯებზე განდგომილი ტერიტორიების მიმართ.

დღეს-დღეობით აშშ-ს მხრიდან საქართველოს პოლიტიკურ სისტემაზე კონტროლის დონე იმდენად მაღალია, რომ  საქართველოს შეიძლება, მხოლოდ კოლონიური წარმონაქმნი ეწოდოს.  სწორედ ამ გარემოებამ დაგვაკარგვინა შესაძლებლობა იმის, რომ საგარეო პოლიტიკა აგებულ იქნას,  პოლიტიკური ვაჭრობის პრინციპებზე დიდ მოთამაშეებთან მიმართებაში.

ჩემი აზრით, რომ გამოვიდეთ კოლონიური დაქვემდებარებიდან და ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე გადავდგათ საგარეო პოლიტიკური ნაბიჯები,  აუცილებელია შეიქმნას ძლიერი პარტია,  რომელიც ანტიამერიკულ ნიშას დაიკავებდა პოლიტიკურ სისტემაში.  საქართველოსთვის ამ ისტორიულ ეტაპზე, უკეთესი იქნებოდა პოლიტიკური სისტემის ფუნქციონირება დაფუძნებოდა ორპოლუსიან, ანუ ორ ვექტორულ პარტიულ მოდელს, სადაც, ერთი მხრივ, პოლიტიკური პარტია იქნებოდა პირობითად პრო-რუსული, კონსერვატიულ იდეოლოგიურ პლატფორმაზე დაფუძნებული და მეორე მხრივ, იგივე ტიპის პარტია, მაგრამ პრო-ამერიკული, რომლის იდეოლოგირი პლატფორმა იქნებოდა ლიბერალური.

am

როდესაც ორი პოლიტიკური პარტია, განსხვავებული მსოფლმხედველობის, იდეოლოგიური პლატფორმის და საგარეო ორიენტაციის მქონე, იბრძოლებდა პოლიტიკურ სისტემაში ხელისუფლებაში მოსვლისთვის, გარე ძალები იძულებული გახდებოდნენ,  დაეხმარება გაეწიათ მათი მოკავშირე პარტიებისათვის. მათი დახმარება მიმართული იქნებოდა იქითკენ, რომ  თავიდან აეცილებინათ კონკურენტი ქვეყნის მოკავშირე პარტიის გაძლიერება პოლიტიკურ სისტემაში. აღნიშნული მოდელი პოლიტიკურ სისტემაში მოქმედ პოლიტიკრ ძალებს საშუალებას მისცემდა, მეტი დახმარება მოეთხოვათ მათი მოკავშირე გეოპოლიტიკურ აქტორებისგან, რათა მისი მოწინააღმდეგე გეოპოლიტიკური მოთამაშის, მოკავშირე პოლიტიკური პარტიების ჰეგემონობა სისტემაში დაებალანსებინათ. ეს მოდელი  პირველ რიგში, პოლიტიკურ სისტემის ფუნქციონირებას ურთიერთდაბალანსების და ურთიერთშეკავების მდგომარეობაში გადაიყვანადა, რაც საგარეო პოლიტიკის წარმოებაზეც ჰპოვებდა ასახვას.  ამ შემთხვევაში პოლიტიკურ პარტიებს მიეცემოდათ მეტი თავისუფლება  პოლიტიკურ ვაჭრობა გაემართათ გარე ძალებთან ქვეყნის ინტერესებიდან გამომდინარე. თავის მხრივ, დიდი გეოპოლიტიკური აქტორები, იძულებული გახდებოდნენ, საქართველოსთან მიმართებაში გადაედგათ ისეთი პოლიტიკური ნაბიჯები, რომელიც არ დააზიანებდა და არ შეასუსტებდა, მათი ინტერესების გამტერებელი პოლიტიკური პარტიების იმიჯს საზოგადოებაში და პირიქით, უფრო მეტ პოლიტიკურ დახმარებას გაუწევდნენ მათი პოზიციების გამყარებისთვის.

ასეთ დროს რუსეთის ფედერაცია იძულებული იქნებოდა, ისეთი ნაბიჯები არ გადაედგა აფხაზეთთან და ცხინვალის რეგიონთან მიმართებაში, რომელიც მისი მოკავშირე პოლიტიკური პარტიის ინტერესებს სერიოზულ ზიანს მიაყენებდა.

პოლიტიკური სისტემის აღნიშნული მოდელი, რუსეთის ფედერაციისთვის შემავაკავებელი ფაქტორი გახდებოდა 10 წლის გასვლის შემდეგ (როგორც მოგეხსნებეათ ხელშეკრულების ვადა 10 წლით არის განსაზღვრული), არ შეერთებინა აფხაზეთის რეგიონი, რაც გრძელვადიან პერსპექტივაში,  მინიმუმ იმედებს მაინც ჩაგვისახავდა ტერიტორიული მთლიანობის აღდგენის.

 ირაკლი ბენუა

პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები საქართველოში

ნებისმიერი სახელმწიფოს ეკონომიკისათვის უცხოურ ინვესტიციებს განსაკუთრებული როლი ენიჭება, რადგან ისინი ქვეყნის ეკონომიკური ზრდის მასტიმულირებელი ფაქტორები არიან. ამ მხრივ აუცილებელია აღვნიშნოთ, რომ საქართველოშიც ბოლო წლების განმავლობაში მშპ-ს ერთ-ერთ ძირითად მდგენელს ინვესტიციები წარმოადგენდა.  ინვესტიციებიდან კი თავისმხრივ პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები თამაშობდნენ გადამწყვეტ როლს.

100

2005 – 2013 წლებიდან ყველაზე დაბალი მაჩვენებლით 2005 წელი ხასიათდებოდა  – 449.8 მლნ აშშ დოლარის ინვესტიცია, ხოლო ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი კი 2007 წელს იყო – 2 მლრდ აშშ დოლარზე მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია.

აღნიშნულ პერიოდში (2005-2013 წლებში) ჯამურად   9 662 მლნ[1] აშშ დოლარის მოცულობის პირდაპირი უცხოური ინვესტიციები შემოვიდა ქვეყანაში, საიდანაც  ევროკავშირის ქვეყნების წილად  4 115 მლნ აშშ დოლარი (43%) მოდიოდა,   დსთ-ს ქვეყნებზე –   1 210 მლნ აშშ დოლარი (13%), დანარჩენი ქვეყნების წილად კი –  3 986 მლნ აშშ დოლარი (44%) მოდიოდა.   თავისმხრივ ევროკავშირის ქვეყნებიდან ამ პერიოდის განმავლობაში ყველაზე მეტი პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია ნიდერლანდებიდან შემოვიდა – 990 მლნ აშშ დოლარი, ასევე დიდი მოცულობის ინვესტიციები შემოვიდა დიდი ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოდანაც – 949 მლნ აშშ დოლარი,   ჩეხეთიდან –  447 მლნ აშშ დოლარი,    გერმანიიდან  – 343 მლნ აშშ დოლარი,   დანიიდან  –  314 მლნ აშშ დოლარი,   ლუქსემბურგიდან –  260 მლნ აშშ დოლარი.   კვიპროსიდან –  243 მლნ აშშ დოლარი, საფრანგეთიდან – 131 მლნ აშშ დოლარი.

რაც შეეხება დსთ-ს ქვეყნებს, მათშორის ლიდერობს აზერბაიჯანი  576 მლნ აშშ დოლარით, ხოლო რუსეთის წილად კი 324 მლნ აშშ დოლარი (დსთ-ს ქვეყნების ჯამური მოცულობის 27%).

რაც შეეხება დანარჩენ ქვეყნებს, მათგან ლიდერობს თურქეთი – 799 მლნ აშშ დოლარით,   შემდეგ მოდის არაბეთის გაერთიანებული ემირატები – 690 მლნ აშშ დოლარი,  აშშ – 668 მლნ აშშ დოლარი,    ვირჯინიის კუნძულები[2] (ბრიტანეთი) – 581 მლნ აშშ დოლარი.

არანაკლებ მნიშვნელოვანია შემოსული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების განაწილება ეკონომიკის სექტორების მიხედვით.  ამ მხრივ საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის ოფიციალურ ვებ-გვერდზე ინფორმაცია მხოლოდ 2007 და შემდგომი წლების შესახებ არის განთავსებული.  ამ მონაცემების თანახმად 2007-2013 წლების ჯამური მონაცემებით ყველაზე მეტი მოცულობის პირდაპირი უცხოური ინვესტიცია (19%) შემოსულია ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის სფეროში –  1 492 მლნ აშშ დოლარი,  შემდგომ მოდის უძრავი ქონება და მშენებლობა (17%) – 1 373 მლნ აშშ დოლარით,   ენერგეტიკა (16%) –   1 305 მლნ აშშ დოლარით,   გადამამუშავებელი მრეწველობა (15%)  – 1 188 მლნ აშშ დოლარით,   საფინანსო სექტორი (10%) – 822 მლნ აშშ დოლარი, სხვა სექტორები კი – 23%,    1 334 მლნ აშშ დოლარით.

101

რაც შეეხება  პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების შემოდინების მიმდინარე ტენდენციებს,  2014 წლის 6 თვის მანძილზე სულ შემოსულია  415 მლნ აშშ დოლარი, რაც სამწუხაროდ ძალზედ არასახარბიელო სიტუაციაა.  ამიტომაც,  გაცილებით უფრო მეტი აქტიურობა არის საჭირო ინვესტიციების მოზიდვის მიზნით.

[1] წმინდა მაჩვენებელი

[2] ოფშორი

ირაკლი პ.