OXI – ანუ სიამაყის და ღირსების ზეიმი საბერძნეთში

საბერძნეთში წინა კვირას ჩატარებულმა რეფერენდუმმა, რომლის შედეგებითაც მოსახლეობის 61%-მა უარი თქვა ევროკავშირის მოთხოვნების შესრულებაზე შოკში ჩააგდო არამარტო ევროპული პოლიტიკური ისთებლიშმენტი, არამედ დანარჩენი მსოფლიოც. საბერძნეთმა შეიძლება ევროკავშირის დასასრულის დასაწყისის პროცესს ჩაუყაროს სათავე და მნიშვნელოვანი გეოპოლიტიკური ცვლილებები გამოიწვიოს რეგიონში.

ქრონოლოგიურად ბერძნების ისტორიას თუ გადავხედავთ ერთ საინტერესო მომენტს შევამჩნევთ – ბერძნები იმ იშვიათ გამონაკლის ერებს მიეკუთვნებიან, ვისი ღირსების და სიამაყის ყიდვაც ვერავინ ვერ მოახერხა.

რამდენიმე დღის წინ ჩატარებული რეფერენდუმი თავისი არსით ძალიან წააგავდა 1940 წ. ბენიტო მუსოლინის მიერ ბერძნებისთვის წაყენებულ ულტიმატუმს. მაშინ იტალიის ფაშისტმა ლიდერმა ბერძნების უპირობო კაპიტულაცია მოისურვა, საპასუხოდ კი ბერძნებისგან მიიღო ცივი უარი. სწორედ ბერძნების გმირობის წყალობით მოკავშირეებმა პირველი გამარჯვება მოიპოვეს მეორე მსოფლიო ომის დროს და საგრძნობლად გადაავადეს ნაცისტური გერმანიის თავდასხმა საბჭოთა კავშირზე, რამაც მეორე მსოფლიო ომი მსვლელობაზე ძალიან დიდი გავლენა იქონია. 1940 წ. ბერძნებმა უარი უთხრეს მუსოლინის კაპიტულაციაზე არა იმიტომ, რომ მაშინ ისინი გაცილებით ძლიერები იყვნენ, არამედ იმიტომ რომ მათ უარი არ თქვეს საკუთარ ღირსებაზე, საკუთარ წარსულზე და ”ნაზრახ მომავალს” ”სახელოვანი სიკვდილი არჩიეს”.

1431407677_xw_1050429

მაგრამ რატომ გაუკვირდათ ევროპელ ჩინოვნიკებს სიტყვა OXI, რაც ბერძნულად არას ნიშნავს??? სწორედ ევროკავშირის მოთხოვნების შედეგად, რასაც ბერძნები ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ასრულებდნენ მათი ეკონომიკა 27%-ით შემცირდა და საგარეო ვალი 320 მილიარდ ამერიკულ დოლარამდე გაიზარდა. დასავლური ნეოლიბერალური პროპაგანდა არ აკლებს ცდას გაამარგინალოს ალექსის ციპრასი და ბერძნენი ამომრჩეველი, ვითომდა ”ამ ზარმაც ბერძნებს ევროპელების კმაყოფაზე უნდა ცხოვრება და ვალების გადახდაზე უარს ამბობენ. მაგრამ რეალური სურათი აბსოლუტურად რადიკალურია.

ბერძნებმა უარი თქვეს ჯანდაცვის ხარჯების შემცირებაზე, განათლების კომერციალიზაციაზე, საპენსიო ასაკის გაზრდაზე და ტრანსნაციონალური კომპანიების ყოვლისშმეძლეობაზე. 

აი საკითხის ესე დაყენებამ გამოიწვია ბრიუსელის პანიკა, რაც კარგად გამოჩნდა გუშინ ბელგიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის და ამჟამად ევროპარლამენტის წევრის გაი ვერჰოფსტადტის გამოსვლაში, რომლის დროსაც მან უყვირა ალექსის ციპრასს და შეურაცყო ბერძენი ერი. საბერძნეთის კრიზის ფონზე ნათელი ხდება, რომ ევროპა არ არის ევროკავშირი და ცულ მალე შეიძლება უფრო სერიოზული და რადიკალური შედეგი მივიღოთ – ევროკავშირი არ არის ევროპა, იმიტომ რომ ის ერთ-ერთ ფუნდამენტური ევროპული ღირებულების – არჩევნის თავისუფლების ჩახშობას ცდილობს თავისი ბიუროკრატიული აპარატის მეშვეობით.

დასავლეთის ორმაგმა სტანდარტებმა საბერძნეთშიც იჩინა თავი:

1. დასავლეთის მძლავრმა პროპაგანდის მანქანამ თავისი საქმე მაინც შეასრულა და ყველა წამყვანმა ბერძნულმა მასმედიამ მხარი დაუჭირა ევოკავშირის მოთხოვნების შესრულებას, უფრო მეტიც მათ ჟურნალისტური ეთიკის ელემენტარული ნორმებიც კი დაარღვიეს, როდესაც ყველას მოუწოდებდნენ მათთვის მიებაძათ.

2. ყველა მსხვილი საერთაშორისო ორგანიზაციებირ მიერ ჩატარებული კვლევები აჩვენებდნენ ისეთ სურათ, თითქოს მომხრეების და მოწინააღმდეგეების რაოდეონობა თანაბრად იყოფოდა 50/50, თუმცა რეალური სურათი ძალიან სხვაგვარი აღმოჩნდა. (საქართველოსთან მიმართებაში ხომ არ გაგახსენდათ რამე?)

რეზიუმეს სახით შეგვიძლია ავღნიშნოთ, რომ მაასტრიხტის და ლისაბონის შეთანხმებების შედეგად ევროკავშირის ნეოლიბერალური ინსტიტუების ნგრევა საბერძნეთში გაგრძელდება და სავარაუდოდ მულტიკულტურალიზმის ეპოქის დასასრულსაც მალე ვიხილავთ.

ავსტრიელებს აღარ უნდათ ევროკავშირი?

261 000 ათასმა ავსტრიელმა ხელი მოაწერა პეტიციას, სადაც ნათქვამია რომ მათ სურთ ავსტრიამ ევროკავშირი დატოვოს. რა თქმა უნდა პეტიციიდან რეალურად ევროზონის დატოვებამდე საკმაოდ დიდი გზაა გასავლელი; ჯერ პარლამენტმა უნდა გამოაცხადოს რეფერნდუმის შესახებ, შემდგომ კი მოსახლეობის უმრავლესობამ მხარი უნდა დაუჭიროს ევროკავშირის დატოვებას.

მაგრამ თვითონ ფაქტი, რომ 261 000 ადამიანმა ყოველგვარი მობილიზების და აქტიური საინფრომაციო მხარდაჭერის გარეშე მხარი დაუჭირა ავსტრიის ევროკავშირიდან გასვლას უკვე საკმაოდ დასაფიქრებელია.

მაგალითად ავსტრიაში უფრო მეტმა ადამიანმა დაუჭირა მხარი ევროკავშირის დატოვებას, ვიდრე კიევის მაიდანზე გამოვიდა. საინტერესოა შედარებაა არა?

ეს ავსტრიაა და არა საბერძნეთი, რომელიც ძირითადად ვალებშია ჩაფლული და შეიძლება ამიტომაც სურთ ევროკავშირის დატოვება. ავსტრიაში კი ევროპის ქვეყნებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ცხოვრების სტანდრტებია.  ავსტრია, საფრანგეთი, გერმანია, შვეიცარია და ბელგია ალბათ ყველაზე ევროპული ევროპაა და აქ თუ უკვე ფიქრობენ ევროკავშირიდან გამოსვლაზე ე.ი. ევროკავშირი უკვე არასიცოცხლისუნარიანია.

ბრიტანეთშიც დიდი ხანია მიდის საუბარი ევროკავშირიდან გამოსვლაზე, ისინი თავის დროზე ევროზეც კი არ გადავიდნენ, რადგანაც ეს მათი ეკონომიკისთვის არც თუ ისე მომგებიანად ჩათვალეს. ესპანეთშიც საკმაოდ გაიზარდა ევროსკეპტიკოსების რაოდენობა.

მაგრამ ჯერ-ჯერობით ყველას ყურადღება საბერძნეთისკენაა მიპყრობილი და ალბათ ათენში უნდა გაეცეს პასუხი კითხვას – როდის დაიწყება ევროკავშირის დაშლა?

ევროკავშირი არალეგალების წინააღმდეგ სამხედრო ოპერაციას ამზადებს

ევროკავშირმა არაკანონიერ მიგრაციასთან ბრძოლა საკმაოდ სასტიკი მეთოდით გადაწყვიტა. ბრიუსელმა გაეროს მიმართა თხოვნით, რათა გამოიყენოს სამხედრო ძალა ყველა იმ პირის წინააღმდეგ ვინც არაკანონიერად კვეთს ხმელთაშუა ზღვას. არალეგალური მიგრანტების ”სამხედრო” ხერხით დაშოშმინებას ევროპაში უკვე ბევრი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდა.

შეიძლება ითქვას, რომ ევროპამ გამოიღვიძა და ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პრობლემის მოგვარებაზე დაიწყო ფიქრი სერიოზულად. 2015 წლის აპრილში შედგა მორიგი სამიტი, სადაც ევროპელი პრეზიდენტები და პრემიერ-მინისტრები ცდილობდნენ გადაეწყვიტათ, როგორ დაეძლიათ მორიგი კრიზისი. როგორც მოსალოდნელი იყო ევროპელი ლიდერების მოსაზრებები ამ საკითხთან დაკავშირებით ორად გაიყო. ერთნი უფრო რადიკალური ღონისძიებების გატარების მომხრეები იყვნენ, ვიდრე მეორენი.

კონტრაბანდისტები მიგრანტების არალეგალურ ტრანსპორტირებას იტალიაში და მალტაზე ახორციელებენ, საიდანაც ეს უკანასკნელები ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებში მიემართებიან.

სამიტის ბოლოს გერმანიის კანცლერმა ანგელა მერკელმა განაცხადა, რომ საჭიროა ამ კონტრაბანდას ერთხელ და სამუდამოდ ბოლო მოეღოს. ბრიუსელში არ გამორიცხავენ იმ გემების განადგურებას და აფეთქებას, რომლის მეშვეობითაც კონტრაბანდისტებს აფრიკის მკვიდრნი გადაყავთ ევროპაში. ევროკავშირის უსაფრთხოების და საერთაშორისო საკითხების ევროკომისარმა ფრედერიკა მოგერინიმ უნდა შეიმუშავოს გეგმა, რომლის მიხედვითაც სამხედრო ოპერაციები ჩატარდება კონტრაბანდისტების წინააღმდეგ. ევროკავშირს მსგავსი ოპერეციების ჩასატარებლად გაეროს ოფიციალურ მანდატი ჭირდება, ამიტომაც ევროპელმა კოლეგებმა სწორედ გაეროს მიმართეს აღნიშნული თხოვნით.

ევროკავშირის მოხელეებმა პრობლემის მოგვარების ყველაზე იოლი გზა იპოვეს და არალეგალების უმოწყალოდ გაჟლეტვას დაუჭირეს მხარი, რაც ევროპისთვის მეტისმეტად არაჰუმანური უნდა იყოს. თუმცა, რამდენადაც გასაკვირი არ უნდა იყოს ევროპაში ამაზე ჯერ არავინ დაფიქრებულა.

გეგმის თანახმად ევროპელი სამხედროები ლიბიის სანაპიროზე განთავსდებიან და იქიდან იზრუნებენ კონტრაბანდისტების გემების განადგურებაზე.

რატომ ატყუებს ხელისუფლება მოსახლეობას ასოცირების ხელშეკრულების შესახებ?

ხელისუფლების განცხადებით 2014 წლის 1 სექტემბერს ასოცირების ხელშეკრულების ნაწილი ამოქმედდა, რის შედეგადაც ევროკავშირის ეკონომიკურ ბაზარზე ქართული პროდუქცია უტარიფოდ შედის.


ეს არის სიცრუე, რადგანაც ასოცირების შესახებ ხელშეკრულებაში შავით თეთრზე  წერია – 28 პროდუქტი, რომელიც ევროკავშირისთვის „მგრძნობიარე“ პროდუქციად ითვლება მონიტორინგს დაექვემდებარება. ეს 28 პროდუქცტი არის სოფლის მეურნეობის პროდუქცია კიტრი, პომიდორი და ა.შ. – რისი გატანაც შეიძლება საქართველოდან ევროკავშირში.

გაინტერესებთ ალბათ რა სახის მონიტორინგზეა საუბარი. ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულებაში გაწერლია, რომ ამ 28 პროდუქტზე იმოქმედებს   „შესვლის ფასი“ – Entry Price, ანუ იმპორტის ფიქსირებული ფასი. ანუ, თუ საქართველოში შექმნილი პროდუქციის გასაყიდი ფასი (საინვოისო ფასი) ევროკავშირის დადგენილ 1 1 ფიქსირებულ ფასზე დაბალი იქნება, იმპორტიორს ამ ფასთა სხვაობის დაფარვა მოუწევს, ხოლო თუ გასაყიდი ფასი ევროკავშირის „ფასის“ ტოლი ან მასზე მეტი იქნება, პროდუქცია საბაჟო გადასახადისგან სრულად გათავისუფლდება.

ანუ ლოგიკურად გამოდის თუ საქართველოდან ევროკავშირში გატანილი პროდუქციის ფასი ევროკავშირისთვის არ იქნება მისაღები (ანუ მეტისმეტად იაფი იქნება) ის პროდუქცია ევროკავშირში ვერ შევა, ან ქართველმა მეწარმემ თვითონ უნდა დაფაროს ეს სხვაობა.

ერთიანი ევროპა ვეღარ იარსებებს ანუ ევროსკეპტიციზმის ბუმი ევროპაში

ევროპის ერთიანი მომავალი რომ დიდი კითხვის ნიშნის ქვეშაა ამაში დღითდღე ვრწმუნდებით. ევროპის მაცხოვრებლებში იმძლავრა აზრმა რომ, ევროპის ეკონომიკური განვითარების შეფერხება პირველ რიგში მომატებული ემიგრანტების, საერთო ევროპული ვალუტის და ზოგადად ”ევროკავშირის” დამსახურებაა.

ავტორიტეტულმა დასავლურმა გამოცემა The Economist-მა ჩაატარა კვლევა თუ როგორ მოქმედებს ”ევროსკეპტიციზმი” ევროპის ქვეყნების პარლამენტების ფორმირებაზე. როგორც აღმოჩნდა ”ევროსკეპტიკური” პარტიების რეიტინგი ბოლო პერიოდში გეომეტრიული პროგრესიით იზრდება.

ლურჯი და წითელი გრაფიკებით აღნიშნულია ''ევროსკეპტიკურად'' განწყობილი პარტიების რეიტინგი

ლურჯი და წითელი გრაფიკებით აღნიშნულია ”ევროსკეპტიკურად” განწყობილი პარტიების რეიტინგი    წყარო The Economist

მაგალითისთვის, სულ რაღაც ერთი თვის წინ საბერძნეთში საკმაოდ რადიკალურმა პარტია ”სირიზამ” გაიმარჯვა, რომლის ლიდერიც ხმამაღლა აპროტესტებს ევროპელი კოლეგების სიმკაცრეს საბერძნეთის მიმართ. ასევე გასათვალისწინებელია მზარდი ანტიმუსულმანური დემონსტრაციების გერმანიაში და შვედეთში.

ევროსკეპტიკური პარტიების სია ევროპის ქვეყნების მიხედვით

ევროსკეპტიკური პარტიების სია ევროპის ქვეყნების მიხედვით

ესპანეთის ერთ-ერთი ყველაზე რეიტინგული, მემარცხენე პარტია ”Podemos”, რომელსაც მინიმუმ 30%-იანი რეიტინგი გააჩნია დღის წესრიგში არამარტო ევროკავშირიდან გამოსვლას აყენებს, არამედ ევროს, როგორც ერთიანი ევროპული ვალუტის გაუქმების წინააღმდეგია.

ევროპის ზოგიერთ ქვეყანაში ახალგაზრდების 50%-ზე მეტი უმუშევარია, აქედან გამომფინარე ნათელია რომ ევროკავშირი საფუძვლიანად რეფორმირებას საჭიროებს, წინააღმდეგ შემთხვევაში ის უბრალოდ დაიშლება მამრტივ მამრავლებად.

მულტიკულტურალიზმის კრახი და ევროკავშირის მომავალი

7 იანვარს საზარელ ფაქტს ჰქონდა ადგილი, როგორც მოგეხსენებათ ისლამისტმა ფუნდამენტალსიტებმა ტერორისტული იერიში მიიტანეს „შარლ ებდოს“ რედაქციაზე, რომელიც უდანაშაულო ადამიანების მსხვერპლით დასრულდა.  ხსნებული რედაქცია ცნობილი იყო, თავისი მოღვაწეობის განმავლობაში გაშარჟებული კარიკატურების გამოქვეყნებით, რომელშიც შეურაცხმყოფელ “პოზაში” იყვნენ  წარმოდგენილნი ქრისტიანული და ისლამური რელიგიებისთვის ისეთი წმინდა და ხელშეუხებელი ფიგურები, როგორებიც იყვნენ იესო და მუჰამედი.

images

ტერორისტულ აქტებს ბევრი პოლიტიკოსი, პოლიტოლოგი თუ ინტელექტუალი გამოეხმაურა, რომლებმაც მომხდარი ფაქტის მიმართ მიზეზების სხვადასხვა ვერსიები წარუდგინეს მსოფლიო საზოგადოებას. მათი ვერსიები ვარირებდა სამი პოლარულად ერთმანეთისგან  განსხვავებული პოზიციების ფარგლებში. ერთნი მიიჩნევდნენ, რომ ეს ტერაქტი მოწყობილი იყო ა.შ.შ-ს სპეც სამსახურების მიერ, რათა მოეხდინათ ევროპული საზოგადოების კონსოლიდაცია და ფსიქოლოგიურად მოემზადებინათ იგი ახალი ომისთვის ისლამური სახელმიფოს წინააღმდეგ.

მეორენი კი, აღინშნულ ტერაქტში რუსული სპეცსამსახურების კვალს ხედავდნენ, რომელიც თითქოსდა ცდილობდა ესარგებლა ამ სიტუაციით, რათა ევროსკეპტიკურად განწყობილი პოლიტიკური ძალის-„ ნაციონალური ფრონტის“ და მისი ლიდერის მარინ ლეპენისთვის პოლიტიკური პოზიციები გაემყარებინა, კარს მომდგარი საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნების წინ.

რაც შეეხება მესამე პოზიციას, ის ტერაქტის გამომწვევ მიზეზად, საფრანგეთის მულტიკულტურულ საზოგადოებაში, კულტურული ერთგვაროვნებისკენ სწრაფვის მცდელობას და ერთმანეთისგან განსხვავებული კულტურების შეჯახებას მიიჩნევდა.

kramer-swarte_opt

გამდოცემული  ვერსიებიდან, ჩემი ღრმა რწმენით ადგილი ჰქონდა მესამეს. კერძოდ, ტერაქტს, კულტურათა  შეჯახებით განპირობებულს. თუ რატომ ვიზიარებ მესამე ვერსიას და, რითი შეიძლება დამთავრდეს ეს პროცესი ევროკავშირისათვის, შევეცდები ავხსნა წინმდებარე ნაშრომში.

სანამ კულტურათა დაპირისპირების მიზეზებს ავხსნიდეთ აუცილებელია განვმარტოთ თუ რას ნიშნავს მულტიკულტურალიზმი. მულტიკულტურალიზმი თავისი არსით გულისმხობს, ერთი ქვეყნის ან რაიმე გართიანების ფარგლებში, გასნხვავებული კულტურული ტრადიციების მქონე სოციალური ჯგუფების არსებობას და მათ შორის, კონსესუსის საფუძველზე შექმნილი პოლიტიტიკური წესრიგის ფარგლებში მშვიდობიან თანაცხოვრებას. მაგრამ სხვადახვა კულტურული ღირებებულებების მქონე საზოგადოებრივ სეგმენტებს შორის, მშვიდობიანი თანაარსებობის მიღწევისათვის აუცილებელია ყველა კულტურული ჯგუფის ინტერესების  თანაბრად აღიარება და მათი პატივისცემა.

საფრანგეთის მაგალითზე კი, “შარლ ებდოს” მიერ გამოქვეყნებულ კარიკატურებში, ძნელია ითქვას სხვა კულტურული სეგმენტების მიმართ პატივისცემის არსებობაზე. თუმცა ამ უპატივცემლობას, ყველაზე მძაფრად პასუხობდნენ მუსულმანი ემიგრანტები, რომელი ყველაზე დიდ სათვისტომოს  ითვლის საფრანგეთში და მათი რაოდენობა  დაახლოები 10%-ის ფარგლებშია.

როდესაც უპატივცემლობაზე ვსაუბრობ, არ ვგულისხმობ იმას, რომ ისინი განგებ აკეთებენ, არამედ პირიქით ისინი თავიანთ ლიბერალური კულტურული პრინციპებიდან გამომდინარე, მკაცრად ლიბერალური პარადიგმის ფარგლებში მოქმედებენ. ვინაიდან წიმინდა ლიბერალური კუთხით თუ გავაანალიზებთ ამ საკითხს, მათ სრული უფლება ჰქონდათ გამოექვეყნებინათ ის, რასაც საჭიროდ მიიჩნევდნენ. ეს სიტყვის თავისუფლების პრინციპს არ ეწინააღმდეგება, რაზეც თვითონ დგას დასავლური ცივილიზაცია. მაგრამ აქ იკვეთება ერთი რამ, რაც ერთი კულუტურული ტრადიციებისათვის მისაღებია, შეიძლება მიუღებელი იყოს სხვისთვის, მოსწონს ეს ვინმეს, თუ არა.

Connect the Social Media Dotsლიბერალური პოლიტიკური ფილოსოფიის წარმომადგენლები, მაგალითად ჯონ როულზი, მკაცრად იცავს მონოკულტურულ ორიენტაციას. ისინი ყველა სოციალურ ჯგუფს, მათი კულუტურული ტრადიციების მიუხედავად, განიხილავენ საკუთარი მსოფლმხედველობრივი პრიზმიდან. სწორედ აქედან მომდინარეობს კონცეპფცია საერთო საკაცობრიო ღირებეულებების შესახებ. ანუ მათი აზრით, ყველა ინდივიდი გამოირჩევა ერთნაირი ღირებულებებით, აზროვნების ტიპით თუ ცხოვრების სტილით. თუმცა ეს მიდგომა, რომ მცდარია პარიზში მომხდარმა უკნასკნელმა ტერაქტმაც დაადასტურა. ბევრი ფილოსოფოსი და კულტუროლოგი ამ მოსაზრებას ეწანააღმდეგება. მაგალითად ცნობილი გერმანელი ფილოსოფოსი ჰერდერი ნებისმიერი ერთიანობის ფორმირებაში კულტურულ ფაქტორებს უსვამდა ხაზს, ხოლო მის განმაპირობებელ პირობად, გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა მიაჩნდა უმნიშვნელოვანესად: „ბუნებრივი გარემო, კლიმატი და ფიზიკური გეოგრაფია, ეს ფაქტორები აყალიბებენ ადამიანთა ცხოვრების სტილს, სამუშაო ჩვევებს, შემოქმედებით მიდრეკილებებს.“

ჰერდერისეული თეზისით, კონკრეტულ გეოგრაფიულ სივრცეში მცხოვრები სოციალური ჯგუფები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან მათი ცხოვრების სტილით და გარემოს აღქმის უნარით. როდესაც ხდება, გასხვავებული კულტურული ტრადიციების მქონე სოციალური სეგმენტების ერთ დიდ საზოგადოებრივ ოჯახში თავშეყრა, ამ დროს იჩენს ჯგუფებს შორის ურთიერთობის დონეზე პრობლემები. საზოგადოებაში ასეთი ტიპის პრობლემების გამოაშკარავების დროს, როგორც კულტუროლოგები აღნიშნავენ, ადგილი აქვს  სამ ერთმანეთისგან განსხვავებულ მიდგომას: 1. ასიმილაციას, 2. სიმბიოზს, ან 3. სინთეზს.

  • ასიმილაცია გულისმხობს, ერთი დიდი სოციალურ-კულუტურული სეგმენტის მიერ, მეორე მასზე უფრო პატარა სოცილაური ჯგუფის შთანთქმას, ისე, რომ მეორე კარგავს მის კულუტურულ ღირებულებებს და ერწყმის პირველს.
  • სიმბიოზის შემთხვევაში კი, ორი განსხვავებული კულტურული ჯგუფები თანაასრებობენ ერთმანეთთან, კონფლიქტის გარეშე და აღწევენ გარკვეულ დონეზე კონსესუსს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური წესრიგის ფორმირების პროცესში. თუმცა ეს კონსესუსი არ არის მყარი და ნებისმიერ დროს შეიძლება გადაიზარდოს კულტურათა შორის კონფლიქტში.
  • სინთეზის დროს კი, ორივე ერწყმის ერთმანეთს და იქმნება სრულიად ახალი, პირველი ორისგან, სრულიად გასხვავებულ კულუტურულ ფასეულობებზე დამყარებული ახალი სოციალური ჯგუფი.

დღეს მიმდინარე პროცესებს თუ გადავხედავთ, დავინახავთ რომ საფრნაგეთის მაგალითზე, ადგილი აქვს სიმბიოზის მდგომარეობას, დიახ არსებობს კონსესუსი პოლიტიკურ წესრიგთან დაკავშირებით, მაგრამ ეს კონსესუსი ძალიან მყიფეა. სინთეზში გადსვლა ვერ ხერხდება, რადგან არც ერთი კულუტურლი სეგმენტი არ არის მზად, აური თქვას კულტურული ტრადიციებიდან გამომდინარე ფორმირებულ ცხოვრების წესზე, კონკრეტული ჯგუფის ფარგლებში. საფრანგეთის მაგალითიდან თუ ამოვალთ, ადგილი აქვს, ერთი დიდი ჯგუფის მიერ, სხვა მასზე უფრო პატარის, ანუ მუსულმანური კულტურული ჯგუფის ასიმილაციის მცდელობას. ეს უკანასკნელი კი ეწინააღმდეგება და „თავს იცავს“ ყველა მისაღები თუ მიუღებელი ხერხებით.

სწორედ ეს მაძლევს იმის თქმის საფუძველს, რომ მულტიკულტურალიზმი ახლო მომავალში ფიასკოს განიცდის საფრანგეთში, რაც ჩემი ღრმა რწმენით დომინოს ეფეტქს გამოიწვევს სხვა ევროპულ ქვეყნებშიც, სადაც მუსულმანების რაოდენობა სოლიდურ რიცხვს აღწევს. აღნიშნული ფაქტორები გვიჩვენებენ, რომ სხვადასხვა პერიფერიული კულტურები, არ გამოხატავენ მზაობას დაკარგონ თავიანთი კულუტურული თვითმყოფადობა და შეერწყან ევროპულ ფასეულობათა სისტემას. ასეთი რამ, რომ შეუძლებელია, ამაზე ნათლად და არაორზროვნად მიუთითითებს უდიდესი დასავლელი სოციოლოგი და კულუტუროლოგი კლოდ ლევი სტროსი,  რომელმაც მთელი მისი მოღვაწეობა მიუძღვნა, დასავლური კულტურის ურთიერთმიმართების საკითხების შესწავლას სხვა ცივილიზაციებთან: „ რთული წარმოსადგენია ის, რომ ერთმა ცივილიზაციამ შეძლოს ისარგებლოს სხვა ცივილიზაციის ცხოვრების წესით, გარდა იმ შემთხვევისა, როცა ის მზად არის უარი თქვას საკუთარი ცხოვრების წესზე. საქმეში კი, ასეთ გარდაქმნას მივყავართ ორ შედეგამდე: ან დეზორგანიზაცია და კრახი ერთი სისტემის ან ორიგინალური სინთეზი, რომელსაც მივყავართ მესამე სისტემის წარმოქნასთან, რომელიც გასხვავდება პირველი ორისგან.“

თუ კულტურული შეუთავსებლობა მოხდა ევროპაში, რაც ფაქტობრივად ჩანს, ამან შეიძლება სერიოზული ბიძგი მისცეს ულტრა კონსერვატორულ პოლიტიკურ ძალებს და მათ პოლიტიკურ გავლენაზე პოზიტიურად იმოქმედოს. საფრანგეთში ეს ტრენდი, კარგად ჩანს მარინ ლეპენის და „ნაციონალური ფრონტის“ მზარდი რეიტინგის მაგალითზე. თუ ცივილიზაციათა შეჯახების ჭრილში წარიმართა დასავლეთ ევროპული და პირველ რიგში ფრანგული საზოგადოების ცხოვრება, არ არის გამორიცხული 2017 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები, მისი გამარჯვებით დაგვირგვინდეს.

images (1)როგორც ყველას მოეხსენება, მის ერთ-ერთ უმთავრეს ამოცანას წარმოადგენს საფრანგეთის ევროკავშირიდან გამოსვლა, ხოლო საფრანგეთის მიერ ევრო გაერთიანების დატოვება კი ამ გაერთიანების გარდაუვალ კრახს რომ გამოიწვევს, არავისთის არ უნდა იყოს საეჭვო. აქვე უპრიანი იქნებოდა ქალბატონი ლეპენის სიტყვების ანალიზით  დაგვესრულებინა ჩემს მიერ განვითარებული აზრი. „თუ გერმანია ევროპის ეკონომიკურ გულს წარმოადგენს, საფრანგეთი კი ევროპის პოლიტიკური გულია.“  გულის გაჩერების დროს კი, როგორც ადამიანი შეწყვეტს ამ ქვეყნიურ არსებობას, ისე საფრანგეთში მემარჯვენე პოლიტიკოსის საპრეზიდენტო არჩევნებზე გამარჯვების შემთხვევაში, ევროგაერთიანება შეწყვეტს მის 25 წლიან არსებობას.

მართალია პარიზული ტერაქტების შემდეგ, საზოგადოებრივი კვლევების ფრანგული ინსტიტუტის (IFOR)-ის მიერ ჩატარებული გამოკითხვებით, ფრანსუა ოლანდის რეიტინგმა 40%-იან ზღვარს მიაღწია, მაგრამ  ბევრი დასავლელი ექსპერტი ამ ფაქტს დროებით მოვლენად მიიჩნევს. რაც შეეება ლეპენის რეიტინგს, იგი 30%-ის ფარგლებშია. ასე, რომ სრული საფუძველი გვაქვს ვიფიქროთ, მარინ ლეპენის გამარჯვების დიდ შანსებზე საპრეზიდენტო არჩევნებში.

ჩემს ბლოგში, ჭეშმარიტებაზე არ დავდებ თავს, თუმცა მოვლენების განვითარების ამგვარ ლოგიკასაც აქვს არსებობის უფლება. ვნახოთ რა მოხდება მომავალში, მაგრამ მაინც მტკიცედ ვრჩები იმ პოზიციაზე, რომ 2017-ში მოხდება ეს, თუ უფრო გვიან, მულტიკულტურალიზმით გამოწვეული პრობლემები, საბოლოოდ დაუსვამს წერტილს ევროკავშირს, როგორც ლიბერალურ გეოპოლიტიკურ პროექტს.

 ირაკლი ბენუა

 

შეზღუდავს თუ არა ქართული სახელმწიფოებრიობის სუვერენიტეტს ევროკავშირი?

თანამედროვე საერთაშორისო სისტემის ფორმირება ვესტფალის 1648 წლის ზავიდან იწყებს ათვლას, როდესაც საერთაშორისო არენაზე გამოჩდნენ ერი (სუვერენული) სახელწმიფოები. ამ ხნის განმავლობაში, საერთაშორისო სისტემა სხვადასხვა დროს განიცდიდა კორექტირებას, თუმცა მისი ფუნქციონირების არსი არასდროს შეცვლილა, ვინაიდან ერი (სუვერენული) სახელმწიფოების არსებობა (გამონაკლისი შემთხვევბის გარდა) ეჭვქვეშ მანამდე არ დამდგარა.

ისტორიის სხვადასხვა დროის მონაკვეთში, ფორმირებული მსოფლიო პოლიტიკური წესრიგების პერიოდიზაციას თუ მოვახდენთ, იგი შემდეგნაირად გამოიყურება:

  • 1648 წლიდან 1815 წლამდე
  • 1815 წლიდან 1914 წლამდე
  • 1918 წლიდან 1939 წლამდე
  • 1945-დან 1991 წლამდე.

ჩემს ამოცანას არ წარმოადგენს, მთლიანი მიმოხილვა მოვახდინო, სხვადასხვა დროს ფორმირებული მსოფლიო პოლიტიკური წესრიგისა, არამედ განვიხილო, მხოლოდ ბოლო პერიოდი და ის, თუ რა უნდა ზსახელწმიფოს შენარჩუნების მცდელობის გზაზე.

tttt

როგორც ბევრი დასავლელი ავტორი აღნიშნავს, ბოლო წესრიგის ანუ ბიპოლარული საერთაშორისო მოდელის დემონტაჟის შემდეგ, სუვერენული სახელწმიფოების არსებობას სერიოზული საფრთხე მიადგა, ვინაიდან უნიპოლარული მოდელის დასავლელი არქიტექტორები საერთაშორისო სისტემის ახალ მოდელზე გადასვლისას, მთავარ ყურადღებას ახდენდნენ იერარქიული მოდელის შემუშავებაზე, ანუ ერთი მართვის ცენტრი, ხოლო  სხვა დანარჩენი პოლიტიკური სუბიექტები მასზე დაქვემდებარებული (მათთვის მნიშვნელობა არ აქვს მართვის ცენტრი ბრიუსელი იქნება თუ ვაშინგოტონი, სხვადსხვა ავტორს სხვადასხვანიარად წარმოუდგენია). მაგალითად, ზბიგნევ ბჟეზინისკი შემდეგნაირად აღწერს ამ მოვლენას: „ ბოლოს და ბოლოს დადგება დრო, როდესაც მსოფლიო პოლიტიკისთვის სრულიად არა დამახასიათებელ მოვლენას ექნება ადგილი, კერძოდ, ძალაუფლების კონცეტრაციას ერთი სახელწმიფოს ხელში“.

ზოგად კონტექსტში თუ ავიღებთ ამერიკელი გლობალისტების კონცეპტუალურ ნაშრომებს, მათ ეს პროცესი წარმოუდგენიათ შემდეგნაირად: უნდა მოხდეს იმ სახელმწიფოთა ინტეგრირება  ევროკავშირში, რომლებმაც ბიპოლარული სისტემის რღვევის შემდეგ მიიღეს დამოუკიდებლობა, ანუ მიიღეს ერი (სუვერენული) სახელმწიფოს სტატუსი. პირველ ეტაპზე იდგა, პოსტკომუნისტურ სახელწმიფოთა ინტეგრაცია, ევროკავშირის ეგიდით გლობალური მართვის სისტემაში. როგორც ახლო  ისტორიულმა წარსულმა გვიჩვენა, ე.წ. პოსტკომუნისტური სახელწმიფოების,   ევროკავშირში ინტეგრირება, შედარებით ადვილად მოხერხდა გეოგრაფიული სიახლოვიდან გამომდინარე. მეორე ეტაპი, გულისხმობდა პოსტსაბჭოთა სივრცის ახლად აღმოცენებულ სახელმწფიოების ეტაპობრივ ინტეგრაციაზე ევროკავშირში, რომელსაც გავდივართ ეხლა.

თუ რატომ არიან მოწადინებილნი ამერიკელები ევროკავშირის გაფართოებით და მასში პოსტსაბჭოთა სივრცის დამოუკიდებელი სახელმწიფოების ინტეგრირებით, კარგად ჩანს აწუკვე ნახსენები ამერიკული საგარეო პოლიტიკის ერთ-ერთი უმთავრესი დოქტრინისტის ზბიგნევ ბჟეზინსკის სიტყვებიდან: „ ევროკავშირის გაფართოება ამერიკის ინტერესების გაფართოებაა…“ „ სიმართლე მდგომარეობს იმაში, რომ მთელი ცივი ომის განმავლობაში ევროპა დე-ფაქტო წარმოადგენდა ამერიკის პროტექტორატს.“ თუ ამ ორ წინადადებას ლოგიკურად დავაკავშირებთ ერთმანეთთან, შეიძლება მხოლოდ ერთი დასკვნის გაკეთება. კერძოდ, თუ ევროპა წარმოადგენდა ამერიკის პროტექტორატს, პირველის გაფართოება ავტომატურად გამოიწვევდა პროტექტორის გავლენის სფეროს გაფართოებასაც.

79980_900[1]

კიდევ ერთი  უმსხვილესი ამერიკელი სტრატეგი, თომას ბარნეთი თავის ცნობილ წიგნში „პენტაგონის ახალი რუკა“ შემდეგნაირად გადმოსცემს აღნიშნულ პროცესს. მას ხმარებაში შემოაქვს ტერმინები, „ჩართულობის“ და „გამორთულობის“ ზონები.  ჩართულობის ზონა გულისოხმობს, ისეთ გეოგრაფიულ არეალს, რომლის ინტეგრირება შესაძლებელია გლობალური მართვის ველში, ხოლო გამორთულობის ზონაში კი შედიან  ისეთ სახელმწიფოები, რომლის ინტეგრირება შეუძლებელია ზემოთ აღნიშნულ სივრცეში და მისი სიტყვებით, გამორთულობის ზონაში არსებული სახელმწიფოების ლიკვიდაცია უნდა მოხდეს სამხედრო გზით. აქვე მინდა დავამატო, რომ რაც მთავარია ჩართულობის ზონის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს  ნაწილად, ავტორი განიხილავს პოსტსაბჭოთა სივრცესაც. თუ ამ ორი უმსხვილესი ავტორების კონცეპტუალურ მოდელებს ერთმანეთთან დავაკავშირებთ, გამოდის, რომ ევროკავშირში ახალი სახელწმიფოების ინტეგრირებით ამერიკელების საპროტექტორატო ტერიტორია კიდევ უფრო გაიზრდება. ერთიანი გლობალური მართვის სისტემის შექმნის შემთხვევაში კი, სუვერენული სახელმწიფოების არსებობას ყოველგვარი აზრი რომდაეკარგება საერთაშორისო ურთიერთობებში აქსიომას წარმოადგენს.

ამერიკელებმა ერი (სუვერენული) სახლემწიფოს კონცეპტუალური პარადიგმა გლობალური დღის წესრიგიდან რომ მოხსნეს, ამაზე ნათლად მიუთითებს საგარეო ურთიერთობათა საბჭოს СFR-ისპრეზიდენტის, რიჩარდ ნათან ჰაასის 2000 წლის 11 ნოემბერს მოხსენებისსიტყვებიდან, რომლის სათაური გახლდათ „იმპერიული ამერიკა“- „ დადგა დრო ამერიკელებისთვის, რათა გადახედონ საკუთარ როლს  ნაცია-სახელმწიფოს ტრადიციული მოდგომიდან იმპერიული ძელვამოსილებისკენ.“

huge

ზემოთ ჩამოყალიბებული კონცეპტუალური ნააზრევების განხილვის შემდეგ, რა უნდა მოიმოქმედოს საქართველომ, რომ შეინარჩუნოს სუვერენული სახელმწიფოს თუნდაც ფორმალური სტატუსი? ჩემი აზრით ეს მხოლოდ საქართველოზე არ იქნება დამოკიდებული, ვინაიდან  საერთაშორისო წესრიგის გლობალურ მოდელებს ქმნიან დიდი გეოპოლიტიკური აქტორები.  თუმცა, საქართველოსაც შეუძლია შეიტანოს ამაში მოკრძალებული წვლილი. მაგალითად, ჩვენთვის მიუღებელი უნდა იყოს, ძლიერი გლობალური გაერთიანებების ინტეგრირებისკენ სწრაფვა, რადგან როგორც ერთხელ უკვე მოხდა ისტორიაში, მეოცე საუკუნის 20-იან წლებში დავკარგეთ  სუვერენულობა, საბჭოთა კავშირში გაწევრიანებით (ადგილი ჰქონდა იძულებას თუ სხვა რამე მეთოდს ამ შემთხვევაში არ აქვს მნიშვნელობა). ამიტომ, დღეს ევროკავშირისკენ სწრფვა პოტენციურად დესუვერენიზაციისკენ გადადგმული პოლიტიკური ნაბიჯია.

მართალია,დღევანდელი გადასახედიდან ევროკავშირი სუვერენული სახელწმიფოების გაერთიანებაა, მაგრამ არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ სულ რაღაც რამოდენიმე წლის წინ, აშკარად იდგა საკითხი ევროპის ერთიანი კონსტიტუციის მიღების და ერთიანი საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტის შემოღების მცდელობა. თუმცა როგორც მოგეხსენებათ იგი ჩავარდა ამ ეტაპზე, მაგრამ მომავალში რა მოხდება ამისგან დაზღვეული არც ერთი სახელმწიფო არ არის. სხვათა შორის ერთიანი ევროპული ფედერაციის შექმნის იდეა ერთიანი კონსტიტუციით, არც ისე ახალია და იგი ბენჟამენ ფრანკლინს ეკუთვნის. მან ამერიკის კონსტიტუციაზე მუშაობის მიმდინარეობის დროს, თავის ევროპელ მეგობრებს შემდეგი შინაარსის წერილი მისწერა: „ მე გიგზავნით ახალი ფედერალური კონსტიტუციის პროექტს ჩვენი შტატებისათვის… თუ ის გაიმარჯვებს, მე არ მესმის რატომ არ უნდა სცადოთ თქვენ ევროპაში შექმნათ ფედერალური კავშირი და ერთი დიდი რესპუბლიკა განსხვავებული ყველა სხვადასხვა ევროპული სახელწმიფოსა და სამეფოსაგან.“  მიჩნდება შეკითხვის დასმის სურვილი, თუ ევროკავშირში საბოლოოდ გაიმარჯვებს აზრი, ერთიანი კონსტიტუციის მიღების და  ერთიანი საგარეო საქმეთა სამინტროს სტრუქტურის ფორმირების შესახებ, ევროკავშირში შემავალი სახელწმიფოები შეინარჩუნებენ დამოუკიდებელი სახეწლმიფოს სტატუსს? რაღაც ეჭვი მეპარება!

არ გამოვრიცხავ, რომ ევროკავშირმაც არც თუ შორეულ პერსპექტივაში,საბჭოთა კავშირის გზით წავიდეს და ერთიანი გლობალური ფედერაციული მოდელის შექმნადაისახოს მიზნად. გნსხვავება მხოლოდ ერთი იქნება, იდეოლოგიური! საბჭოთა კავშირი თუ ულტრამემარხცენე, კომუნისტურ იდეოლოგიას ეყრდნობოდა, ევროკავშირი ლიბელარულ იდეოლოგიურ პლატფორმაზე დაგება. თუ პირველი, მუშათა კლასის ინტერესების დამცველი იყო, მეორე ინდივიდების უფლებების დამცველი გაერთაინება იქნება. არც ერთ და არც მეორე გლობალურ პროექტში, არ ჩანდა და არ ჩანს, ერის, როგორც ისტორიულ-კულტურული ერთობის და მისი თვითმყოფადობის უზრუნველმყოფელი სუვერენული სახელწმიფოების ადგილი.

1410597296_c1bad16e3c9a906adf66343eed14987d

თუზოგადად განვიხილავთ გლობალური მაშტაბის კონფედერაციულ მოდელებს საერთაშორისო სისტემებთან მიმართების ფარგლებში, შეიძლება ითქვას, რომ როგორც საბჭოთა კავშირიც და ბიპოლარული სისტემაც მიუღებელი იყო საქართველოსთვის, რომელიც ხელშემწყობი ფაქტორი გახდა, საქართველოს სახელწმიფოებრიობის დაკარგვის, იგივე შეიძლება ითქვას საქართველოს ევრკავშირში ინტეგრაციაზე და უნიპოლარულ საერთაშორისო სისტემაზეც, ვინაიდან ეს პროცესი გამოიწვევს მომავალში ეტაპობრივ დესუვერენიზაციას. ამიტომ ჩვენთვის, ქართველი ერის ბუნებრივი მოთხოვნილებებიდან გამოდმინარე, გვსურს ერი (სუვერენული) სახელწმიფოს შენარჩუნებაფორმალურად მაინც და მისი განვითარება, ყველაზე ხელსაყრელლ ვარიანტს წარმოადგენს მულტიპოლარული საერთაშორისო სისტემის ფორმირება, რომლის შემთხვევაში აღმოვჩნდებით შუალედურ მდგომარეობაში, რომელიც გულისმხობს თავის დაღწევას, როგორც ბიპოლარულისაგან, ისე   უნიპოლარული საერთაშორისო სისტემისაგან და მათთან დაკავშირებული გლობალური გაერთიანებებისაგან. რაც შეეხება მულტიპორლარიზმის იდეისთვის ხორცშესხმა ამ ეტაპზე შეუძლია, მხოლოდ ერთ სახელწმიფოს რუსეთის ფედერაციას, რომელიც გახლავთ შემაკავებელი ფაქტორი ერი(სუვერენული)-სახელმწიფოების ფუნქციონირებაზე აგებული საერთაშორისო სისტემის დემონტაჟის. თან სახელმწიფო ისეთ მდგომარეობაშია, რომ არც ერთი პარამეტრებით, განსაკუთრებით ეკონომიკური და იდეოლოგიური თვალსაზრისით, არ შესწევს უნარი მოახდინოს მის გარშემო არსებული ქვეყნების ინკორპორირება და შესაბამისად მათი იურიდიული დესუვერენიზაცია.

ჩემი ღრმა რწმენით, ამ ეტაპზე, ჩვენთვის ყველაზე ხელსაყრელია, გაწონასწორებული საგარეო პოლიტიკის წარმოება, რომელიც გულისხმობს რომელიმე მიმართულებით, ღრმა პოლიტიკური ნაბიჯებისგან თავშეკავებას. საქართველო  რეგიონში უნდა იქცეს, ორი განსხვავებული გლობალური გეოპოლიტიკური პროექტის (ევროკავშირი და ევრაზიული საბაჟო კავშირი), ეკონომიკური და პოლიტიკური თანამშრომლობის და არა კონფრონტაციის არენად.

ირაკლი ბენუა